“Zoals een hond achter een konijn aanloopt, blijf ik zoeken naar dat ene perfecte beeld”

Gent. Het is weinigen gegeven om als een groots meester een talent te beheersen. Carl De Keyzer is zo een primus die men kan benijden omwille van zijn gave om net dat ene beeld op foto vast te leggen. Als een virtuoos beheerst hij het kadreren van gezichtsimpressies, contrasten en lichtinval. En dat die kwaliteiten tot wereldfaam kunnen leiden, bewijst zijn lidmaatschap van het prestigieuze fotoagentschap Magnum dat ‘s werelds meest talentvolle fotografen verenigt. “Ach, we moeten het belang van Magnum ook niet overdrijven, vroeger was dat zo, maar we moeten nu eenmaal klappen krijgen om vooruit te geraken,” lacht Carl luid. Toch is ook dat nog niet het einde van een mooi talentensprookje want over een maand verschijnt Trinity, het tiende boek van De Keyser. Naar aanleiding van deze publicatie en natuurlijk omdat een man met zoveel capaciteiten ons niet onberoerd laat, praten we met hem over Magnum, macht en politiek en hoe de wereld anders bekeken kan worden door deze relaties te visualiseren.

XYZ

Wat gaat er schuil achter Magnum?

“Magnum is een creatie van na de 2e wereldoorlog, van 1947. Voordien waren fotografen meestal eigendom van een krant waarvan ze een vast loon kregen. Dat zorgde ervoor dat er niet de discussiëren viel over auteursrechten of over  de eigendom van de negatieven. Fotografen waren loonslaven en Magnum wou dat veranderen. Toen de jaren ’50-’60 aanbraken waren de meeste fotografen plots onafhankelijk en ze konden zelf hun prijzen bepalen. Fotografen werden de ster van het veld. In die tijd was er geen Televisie dus alles wat je kon te weten komen over oorlogen en conflicten gebeurde via fotografie. Fotografen die destijds reportages brachten in tijdschriften waren bekender dan Brad Pitt. Het doel van Magnum was alle grote namen te verzamelen om zo een select clubje te creëren.”

Hoe is dat verhaal voor jou begonnen?

“In die tijd was Magnum het Olympos van de fotojournalistiek. Om die reden vermoedde ik dat  het voor mij ondoenbaar was dus aan solliciteren dacht ik niet. Via de fotogalerij XYZ die ik toen had samen met fotograaf Dirk Braeckman kwam ik in contact met Magnum fotografen die mijn talenten hadden opgemerkt toen mijn eerste boek “India” uitkwam. Toch bleek ik pas bij mijn volgend boek “Homo Sovieticus” te voldoen aan de strenge eisen. Dat was op mijn 32ste het startschot van het Magnum-avontuur.”

Vandaag de dag is Magnum een coöperatieve vereniging.

“Bij het lid worden van Magnum moeten er aandelen gekocht worden die in principe niet verhogen in waarde omdat de winst onmiddellijk verdeeld wordt onder de leden. Er wordt geen loon uitgekeerd en alle kosten die gemaakt worden bij een reportage zijn voor eigen rekening, je moet dus voorfinancieren. Magnum neemt vervolgens een percentage op de verkoop van de beelden. Als Magnum voor 1000$ beelden van mij verkoopt dan krijg ik daar gemiddeld 500 à 600$ van. Zo verdien ik geld en niet andersom.”

Exclusiviteit is een garantie die je moet bieden.

“In het begin is het net datgene wat het lastig maakt, ook al is het een hele eer. Je zweeft een paar honderd meter boven de hoogte maar je valt heel snel terug. Als jonge 32 jarige had ik weinig klanten en vanaf ik begon te werken voor Magnum halveerde mijn inkomen resoluut. Ik moest gemiddeld 50% afstaan aan het agentschap. Het is dus niet zo dat je als jonge kerel door bij Magnum te zitten een dubbel aanbod van opdrachtgevers creëert. Integendeel, er worden opdracht gevers van jou afgenomen en pas na 4 jaar nivelleert dat. Ik ben nu op een leeftijd gekomen dat het meer en meer op begint te brengen, maar ik moet toch zeggen dat ik af en toe twijfel. Ik maak dan de som van alles; is het puur financieel of praktisch interessanter om buiten Magnum te staan of niet?”

En u vindt het nog correct?

“Sommige jaren heb ik de indruk dat alles wat ik heb binnengehaald aan opdrachten en inkomsten voor 100% van mezelf komt zonder dat Magnum veel heeft gedaan. Andere jaren is dat dan volledig omgekeerd, maar het opent alleszins deuren. Het grootste voordeel is natuurlijk dat ik constant op reis ben. Als ik terug kom met mijn beelden dan heb ik een zekerheid dat Magnum ervoor zorgt dat binnen de week alle belangrijke tijdschriften mijn foto’s hebben gezien. Als zelfstandig fotograaf is dat ondenkbaar en net daarom is het lidmaatschap van Magnum verdienstelijk.”

HEILIGE DRIEVULDIGHEID

De publicatie van je nieuwste boek Trinity is uitgesteld.

“De opening zal ergens in januari plaats vinden in de nationale bibliotheek in Parijs. Het was vroeger gepland maar wegens restauratiewerken moest alles uitgesteld worden. Maar goed ook, want ik had problemen met Steidl, de uitgeverij die mijn boek ging publiceren. Op een dag kreeg ik te horen dat mijn boek enkel nog gepubliceerd zou worden als ik de rechten op mijn foto’s zou afstaan. En laat het nu net dat zijn wat niemand doet. Een geluk bij een ongeluk eigenlijk want diezelfde dag had ik al een partner gevonden om mee in zee te gaan. De Hollandse uitgever Mets en Schild zal mijn nieuw boek uitbrengen en ze zijn er zelfs in  geslaagd om 6 co-publishers te vinden. Het boek wordt dus nu in 7 landen gedrukt én vertaald in een veel hogere oplage dan bij Steidl.”

Vanwaar de naam Trinity?

“Trinity is een drieluik dat gaat over macht en politiek. De naam slaat op dat drieluik, een drie-eenheid. De religieuze connotatie die gepaard gaat met een die drievuldigheid stoort me niet echt. Verder is het ook de naam van de eerste atoomtests van de Amerikanen in ’45 en de benaming die men geeft aan de drie-eenheid van macht tijdens de Romeins-Griekse periode; heersers zoals de koningen en keizers, het leger en het volk dat vertegenwoordigd wordt door de politici.”

Aan wat mogen we ons verwachten?

“Voor het eerste deel tableau d’histoire heb ik 10 jaar rondgetrokken om te zien hoe de macht zich toont aan het publiek. Ik heb zoals een schilder proberen handelen maar dan met een vrij ironische benadering; ik toon de heersers niet maar wel het volk dat er naar kijkt.

Tableau de guerre vormt het tweede deel. De Franse titel hou ik enerzijds omdat het chiquer klinkt, anderzijds omdat de Fransen de kunstgeschiedenis hebben uitgevonden door kunst te catalogeren. Het soort schilderkunst dat in oorlogsmusea aan de muren hangt, bezorgde me inspiratie. Voor tableau de guerre ben ik naar 10 oorlogslanden geweest zoals Afghanistan, congo en Angola en dat alles resulteert in panoramische battle fields.

Het derde deel is Tableau politique. Als genre is het dat soort kabinetschilderkunst in bureaus van gouverneurs, burgemeesters en ministers. Van dat soort geschilderde portretten, handdrukken en mensen achter hun bureau zijn er miljoenen gemaakt. Daarop heb ik mij geïnspireerd om 3 grote parlementen te fotograferen. Dus eigenlijk is het hele ding, Trinity, gebaseerd op genres binnen de schilderkunst. Via schilderijen werd met macht gespeeld en met beelden probeer ik nu hetzelfde te doen.”

SPRINKHANEN

Wat wil je met Trinity loskrijgen bij het publiek?

“Het is een reflectie op macht die ik wil visualiseren. Een schuldige aanduiden zal ik niet doen, maar het logische verband tussen heersers, oorlog en politici is er wel. Ik wil niet expliciet aangeven dat het door de beslissingen van de parlementen is dat het er in Afrika zo slecht uit ziet. Onrechtstreeks is dat natuurlijk wel zo, maar het is eerder het tonen dan het beschuldigend met een vinger wijzen.  Ik wil dat mensen nadenken als ze die drie zaken samen zien. Ik hoop dat er bij mijn beelden iets langer stilgestaan wordt dan bij de beelden op televisie. Ik wil de tijd vertragen. Mensen zouden naar de actualiteit moeten kijken op de manier van vroeger. Toen hingen die tableau d’histoire in een paleis of kathedraal een beetje hoger en schuin zodat je vol ontzag moest kijken. Dat alles werd bewust gedaan en in feite is het manipulatie van het publiek en daar speel ik mee.”

Is dat voor jou het mooie aan fotografie?

“Fotografie als kunstvorm is zo mooi omdat het nooit perfect is. Bijna aan elke foto die ik maak is werk door de gebreken die erin zitten. Er is altijd wel iets dat niet klopt; het licht of de mensen bewegen raar, maar dat maakt dat je blijft zoeken naar de Holy grail of het perfecte. Zoals een hond dat achter een konijn loopt. En dat is het mooie eraan.”

Zijn er dan ook dingen die je nooit zou fotograferen?

“Uit ervaring weet ik dat ik heel slecht tegen extreme sociale toestanden kan zoals armoede, miserie of slachtoffers. Ik zal me eerder richten naar diegenen die slachtoffers maken. Ook al weet ik dat ook die foto’s nodig zijn, toch wil ik ze niet maken want het onderwerp is te sterk en dat is het moeilijkste om te fotograferen omdat er al een beeldcreatie aan vooraf is gegaan. Eigenlijk is er een oorlogscircus. Duizenden fotografen die als een enorme kolonie sprinkhanen van het ene onderwerp op het andere springen en daaraan wil ik zolang ik de luxe heb om het niet te moeten doen, niet meewerken.