Mijn eerste artikel dat ooit in de krant is verschenen! Jammer genoeg mocht ik het onderwerp niet zelf kiezen …

 ’Ik moest het juweel alleen maar doen schitteren’

‘Toen ik deze zomer op reis was in Marokko wist ik het. De oriëntaalse taferelen en de blauwe zee. Hier zou ik mijn inspiratie vinden voor de jurk van Halima. Plots dacht ik aan een juweel, en meteen had ik de lijn van mijn verhaal: het lichaam van Halima is op zich al een juweel, het is alleen maar mijn taak om dat juweel nog meer te doen schitteren.’  Dat zegt  de 33- jarige Brusselse  mode-ontwerpster Lanya Ben Taher, die eerder ook al jurken voor Tatiana Silva en Annelien Coorevits ontwierp.

 Halima Chehaïma, vorig jaar eerste eredame bij Miss België, vertrekt op 1 november naar Sanya (China) waar ze één maand later, op 1 december België vertegenwoordigt op de Miss World verkiezing. Annelien Coorevits, die aan haar deelname aan Miss Universe een kater overhield omdat ze er een opgesloten gevoel had, bedankte voor de eer om naar Miss World te gaan.Halima koos bewust voor haar ontwerpster: ‘Voor ik ooit deelnam aan Miss België was ik al langer model bij Lanya, die ondertussen een vriendin is geworden’, vertelt Halima, terwijl fotograaf Daniel Dedave haar nog een paar instructies geeft om haar jurk meer te laten uitwaaien.

De samenwerking tussen Halima en haar vriendin-ontwerpster leverde een verbluffend resultaat op: een bustierjurk met nagenoeg volledig blote buik waarvan de fijne dieprode en turkoois gekleurde stoffen speels rond de lange benen van Halima gedrapeerd hangen.‘Halima vertrouwde blindelings op mijn goede smaak en bekwaamheid, en liet me volledig vrij in het ontwerp’, aldus Lanya, die tot voor een paar uur voor de fotoshoot nog in de weer was met naald en draad. ‘Gelukkig kreeg ik ook nog hulp van Karim, het 15-jarige broertje van Halima, die er zelf van droomt ontwerper te worden. Geduldig naaide hij honderden pailletten op het kleed van zijn grote zus.’ Op de vraag of ze de jurk zelf zou dragen had Lanya een passend antwoord: ‘Jazeker, maar jullie zouden dat nooit mogen zien.’

Nele Van Bogaert – Het Nieuwsblad 

“Zoals een hond achter een konijn aanloopt, blijf ik zoeken naar dat ene perfecte beeld”

Gent. Het is weinigen gegeven om als een groots meester een talent te beheersen. Carl De Keyzer is zo een primus die men kan benijden omwille van zijn gave om net dat ene beeld op foto vast te leggen. Als een virtuoos beheerst hij het kadreren van gezichtsimpressies, contrasten en lichtinval. En dat die kwaliteiten tot wereldfaam kunnen leiden, bewijst zijn lidmaatschap van het prestigieuze fotoagentschap Magnum dat ‘s werelds meest talentvolle fotografen verenigt. “Ach, we moeten het belang van Magnum ook niet overdrijven, vroeger was dat zo, maar we moeten nu eenmaal klappen krijgen om vooruit te geraken,” lacht Carl luid. Toch is ook dat nog niet het einde van een mooi talentensprookje want over een maand verschijnt Trinity, het tiende boek van De Keyser. Naar aanleiding van deze publicatie en natuurlijk omdat een man met zoveel capaciteiten ons niet onberoerd laat, praten we met hem over Magnum, macht en politiek en hoe de wereld anders bekeken kan worden door deze relaties te visualiseren.

XYZ

Wat gaat er schuil achter Magnum?

“Magnum is een creatie van na de 2e wereldoorlog, van 1947. Voordien waren fotografen meestal eigendom van een krant waarvan ze een vast loon kregen. Dat zorgde ervoor dat er niet de discussiëren viel over auteursrechten of over  de eigendom van de negatieven. Fotografen waren loonslaven en Magnum wou dat veranderen. Toen de jaren ’50-’60 aanbraken waren de meeste fotografen plots onafhankelijk en ze konden zelf hun prijzen bepalen. Fotografen werden de ster van het veld. In die tijd was er geen Televisie dus alles wat je kon te weten komen over oorlogen en conflicten gebeurde via fotografie. Fotografen die destijds reportages brachten in tijdschriften waren bekender dan Brad Pitt. Het doel van Magnum was alle grote namen te verzamelen om zo een select clubje te creëren.”

Hoe is dat verhaal voor jou begonnen?

“In die tijd was Magnum het Olympos van de fotojournalistiek. Om die reden vermoedde ik dat  het voor mij ondoenbaar was dus aan solliciteren dacht ik niet. Via de fotogalerij XYZ die ik toen had samen met fotograaf Dirk Braeckman kwam ik in contact met Magnum fotografen die mijn talenten hadden opgemerkt toen mijn eerste boek “India” uitkwam. Toch bleek ik pas bij mijn volgend boek “Homo Sovieticus” te voldoen aan de strenge eisen. Dat was op mijn 32ste het startschot van het Magnum-avontuur.”

Vandaag de dag is Magnum een coöperatieve vereniging.

“Bij het lid worden van Magnum moeten er aandelen gekocht worden die in principe niet verhogen in waarde omdat de winst onmiddellijk verdeeld wordt onder de leden. Er wordt geen loon uitgekeerd en alle kosten die gemaakt worden bij een reportage zijn voor eigen rekening, je moet dus voorfinancieren. Magnum neemt vervolgens een percentage op de verkoop van de beelden. Als Magnum voor 1000$ beelden van mij verkoopt dan krijg ik daar gemiddeld 500 à 600$ van. Zo verdien ik geld en niet andersom.”

Exclusiviteit is een garantie die je moet bieden.

“In het begin is het net datgene wat het lastig maakt, ook al is het een hele eer. Je zweeft een paar honderd meter boven de hoogte maar je valt heel snel terug. Als jonge 32 jarige had ik weinig klanten en vanaf ik begon te werken voor Magnum halveerde mijn inkomen resoluut. Ik moest gemiddeld 50% afstaan aan het agentschap. Het is dus niet zo dat je als jonge kerel door bij Magnum te zitten een dubbel aanbod van opdrachtgevers creëert. Integendeel, er worden opdracht gevers van jou afgenomen en pas na 4 jaar nivelleert dat. Ik ben nu op een leeftijd gekomen dat het meer en meer op begint te brengen, maar ik moet toch zeggen dat ik af en toe twijfel. Ik maak dan de som van alles; is het puur financieel of praktisch interessanter om buiten Magnum te staan of niet?”

En u vindt het nog correct?

“Sommige jaren heb ik de indruk dat alles wat ik heb binnengehaald aan opdrachten en inkomsten voor 100% van mezelf komt zonder dat Magnum veel heeft gedaan. Andere jaren is dat dan volledig omgekeerd, maar het opent alleszins deuren. Het grootste voordeel is natuurlijk dat ik constant op reis ben. Als ik terug kom met mijn beelden dan heb ik een zekerheid dat Magnum ervoor zorgt dat binnen de week alle belangrijke tijdschriften mijn foto’s hebben gezien. Als zelfstandig fotograaf is dat ondenkbaar en net daarom is het lidmaatschap van Magnum verdienstelijk.”

HEILIGE DRIEVULDIGHEID

De publicatie van je nieuwste boek Trinity is uitgesteld.

“De opening zal ergens in januari plaats vinden in de nationale bibliotheek in Parijs. Het was vroeger gepland maar wegens restauratiewerken moest alles uitgesteld worden. Maar goed ook, want ik had problemen met Steidl, de uitgeverij die mijn boek ging publiceren. Op een dag kreeg ik te horen dat mijn boek enkel nog gepubliceerd zou worden als ik de rechten op mijn foto’s zou afstaan. En laat het nu net dat zijn wat niemand doet. Een geluk bij een ongeluk eigenlijk want diezelfde dag had ik al een partner gevonden om mee in zee te gaan. De Hollandse uitgever Mets en Schild zal mijn nieuw boek uitbrengen en ze zijn er zelfs in  geslaagd om 6 co-publishers te vinden. Het boek wordt dus nu in 7 landen gedrukt én vertaald in een veel hogere oplage dan bij Steidl.”

Vanwaar de naam Trinity?

“Trinity is een drieluik dat gaat over macht en politiek. De naam slaat op dat drieluik, een drie-eenheid. De religieuze connotatie die gepaard gaat met een die drievuldigheid stoort me niet echt. Verder is het ook de naam van de eerste atoomtests van de Amerikanen in ’45 en de benaming die men geeft aan de drie-eenheid van macht tijdens de Romeins-Griekse periode; heersers zoals de koningen en keizers, het leger en het volk dat vertegenwoordigd wordt door de politici.”

Aan wat mogen we ons verwachten?

“Voor het eerste deel tableau d’histoire heb ik 10 jaar rondgetrokken om te zien hoe de macht zich toont aan het publiek. Ik heb zoals een schilder proberen handelen maar dan met een vrij ironische benadering; ik toon de heersers niet maar wel het volk dat er naar kijkt.

Tableau de guerre vormt het tweede deel. De Franse titel hou ik enerzijds omdat het chiquer klinkt, anderzijds omdat de Fransen de kunstgeschiedenis hebben uitgevonden door kunst te catalogeren. Het soort schilderkunst dat in oorlogsmusea aan de muren hangt, bezorgde me inspiratie. Voor tableau de guerre ben ik naar 10 oorlogslanden geweest zoals Afghanistan, congo en Angola en dat alles resulteert in panoramische battle fields.

Het derde deel is Tableau politique. Als genre is het dat soort kabinetschilderkunst in bureaus van gouverneurs, burgemeesters en ministers. Van dat soort geschilderde portretten, handdrukken en mensen achter hun bureau zijn er miljoenen gemaakt. Daarop heb ik mij geïnspireerd om 3 grote parlementen te fotograferen. Dus eigenlijk is het hele ding, Trinity, gebaseerd op genres binnen de schilderkunst. Via schilderijen werd met macht gespeeld en met beelden probeer ik nu hetzelfde te doen.”

SPRINKHANEN

Wat wil je met Trinity loskrijgen bij het publiek?

“Het is een reflectie op macht die ik wil visualiseren. Een schuldige aanduiden zal ik niet doen, maar het logische verband tussen heersers, oorlog en politici is er wel. Ik wil niet expliciet aangeven dat het door de beslissingen van de parlementen is dat het er in Afrika zo slecht uit ziet. Onrechtstreeks is dat natuurlijk wel zo, maar het is eerder het tonen dan het beschuldigend met een vinger wijzen.  Ik wil dat mensen nadenken als ze die drie zaken samen zien. Ik hoop dat er bij mijn beelden iets langer stilgestaan wordt dan bij de beelden op televisie. Ik wil de tijd vertragen. Mensen zouden naar de actualiteit moeten kijken op de manier van vroeger. Toen hingen die tableau d’histoire in een paleis of kathedraal een beetje hoger en schuin zodat je vol ontzag moest kijken. Dat alles werd bewust gedaan en in feite is het manipulatie van het publiek en daar speel ik mee.”

Is dat voor jou het mooie aan fotografie?

“Fotografie als kunstvorm is zo mooi omdat het nooit perfect is. Bijna aan elke foto die ik maak is werk door de gebreken die erin zitten. Er is altijd wel iets dat niet klopt; het licht of de mensen bewegen raar, maar dat maakt dat je blijft zoeken naar de Holy grail of het perfecte. Zoals een hond dat achter een konijn loopt. En dat is het mooie eraan.”

Zijn er dan ook dingen die je nooit zou fotograferen?

“Uit ervaring weet ik dat ik heel slecht tegen extreme sociale toestanden kan zoals armoede, miserie of slachtoffers. Ik zal me eerder richten naar diegenen die slachtoffers maken. Ook al weet ik dat ook die foto’s nodig zijn, toch wil ik ze niet maken want het onderwerp is te sterk en dat is het moeilijkste om te fotograferen omdat er al een beeldcreatie aan vooraf is gegaan. Eigenlijk is er een oorlogscircus. Duizenden fotografen die als een enorme kolonie sprinkhanen van het ene onderwerp op het andere springen en daaraan wil ik zolang ik de luxe heb om het niet te moeten doen, niet meewerken.

Wie mij als enige informatiebron neemt is een dwaas.

We schrijven zomer 2006 en columnist Meulenaere richt zijn vizier op Freya Van Den Bossche door herhaaldelijk te insinueren dat ze haar thesis niet zelf heeft geschreven. De actualiteit op de korrel nemen is nu eenmaal een belangrijke eigenschap van de pers in een democratisch land. Een kritische houding innemen en onbeschroomd een mening kunnen uiten hoort hier ook bij. Althans, dat is toch wat Meulenaere denkt over zijn taak als columnist. Maar niet iedereen is gediend met zijn gepeperde speculaties en als Meulenaere de integrale thesis online plaatst, is voor Van Den Bossche de maat vol en ze dient klacht in wegens laster en eerroof.

 “Ongegrond, onverstandig en vooral belachelijk”, meent Meulenaere die sinds 1991 bij Knack bedrijvig is in het schrijven van gevatte stukken. Maar bij het flirten met de journalistieke vrijheid komen er deontologische rechten en plichten kijken. Dat die bestaan weet Meulenaere, maar hij betwijfelt of er veel journalisten zijn die de richtlijnen kennen. Voor professor in de media-ethiek Leo Neels is het onaanvaardbaar dat iemand die beroepsmatig de journalistiek bedrijft de deontologische codes niet kent. “Ik kan mij voorstellen dat een journalist zich niet graag onderwerpt aan codes maar in een rechtstaat is dit alles behalve een correcte houding.” Meulenaere langs zijn kant rekent eerder op de eindredactie en de hoofdredactie die als filter tussen het schrijven en het publiceren zit om al te gewaagde uitspraken uit zijn columns te vlooien.“Eigenlijk is het eerder een collectief aanvoelen van wat kan en niet kan op een redactie, maar grenzen zijn er nauwelijks in satire. De belangrijkste elementen zijn de lezer en de stijlvorm zelf. Niet dat wat zwart op wit gedrukt staat, maar wel het juiste uitgangspunt zorgt voor een correcte indruk bij het lezen van een satirisch stuk. Bij satire moet uitgesproken blijken dat het om satire gaat en bij de lezer zou dan een belletje moeten rinkelen dat hij niks moet geloven van wat er instaat. De lezer moet een kritische houding kunnen innemen en ook ergens anders durven kijken. Wie mij als enige bron neemt voor zijn informatie dat is een dwaas.” 

De vraag is dan of insinuaties nog steeds onder satire gecategoriseerd kunnen worden als Meulenaere de thesis online plaatst om de lezers zelf te laten oordelen of  ‘een 22-jarige linkse studente, bovendien net moeder geworden en dus met andere dan academische besognes aan haar hoofd’, zelf de tekst geschreven heeft. “Het feit dat we de thesis online zetten is geen carte blanche voor de lezer om alles te geloven wat ik suggereer. Wat ik wél zeg is dat ze hun antennetje moet volgen en zelf moeten oordelen. Op dat moment had ik er al 10 keer allusie op gemaakt in de pers dat ik het zelf niet kon geloven. Vanuit socialistische hoek eisen ze dan dat als ik het blijf suggereren het maar moet bewijzen. Dus ik plaats de thesis online met de idee ‘lees het en oordeel zelf’. Ik heb dus nergens letterlijk geschreven ‘ze heeft het niet gemaakt’, en dat is een groot verschil”, aldus Meulenaere. Ook Neels onderstreept de relatie tussen hoe iets geformuleerd wordt en de aansprakelijkheid , maar hij wijst er wel op dat het de juridische beoordeling er niet gemakkelijker op zal maken, want “het gaat allemaal om de appreciatie van de tekst en de oorspronkelijke intentie van de schrijver wordt van  heel marginale waarde.”   Voor Meulenaere die zich vastbijt in zijn satirische vrijheid als een hond in een been kan er geen twijfel over bestaan dat het digitaliseren van de thesis gerechtvaardigd was, ook al werd het boeltje na welgeteld 4 dagen verwijderd. ”We hebben alles er af gehaald omdat er veel te veel klachten op kwamen. Op dat moment had haar advocaat Van Steenbrugge al aangekondigd dat hij klacht ging indienen. Op dat moment had de thesis online al 30.000 hits; wie het wou lezen die had het al gelezen”, vertelt een verzekerde Meulenaere.

Toch is het niet de eerste keer dat Meulenaere verwikkeld geraakt in een proces. In het verleden diende burgemeester van St-Truiden Ludwig Vandehove klacht in nadat hij meermaals door Meulenaere een bordeelschuimer werd genoemd.” In dat vonnis heeft de rechter duidelijk gesteld dat zeker een politicus kritiek moet kunnen verdragen en dat het recht op satire voor gaat. Eigenlijk zitten we nu met twee dingen. Enerzijds bestrijden we dat ik laster gepleegd zou hebben maar in die dingen die ik heb geschreven staat nergens letterlijk in dat ik dat beweerd heb, dus dat is zuivere satire. Anderzijds heb ik een tiental bewijzen in ondergeschikte orde waarmee ik zal aanvechten dat ze het niet zelf heeft geschreven. Ik heb getuigen en circumstantial evidence. Frank De Moor die de thesis heeft gemaakt is inmiddels overleden, maar alle krantenknipsels, de stelling die in haar thesis ontwikkeld wordt, gerechtelijke dossiers en vakliteratuur komen van hem. Je mag hulp krijgen, maar volgens mij is de verhouding in deze thesis 90 –10, maar je kan dat niet zeggen want he tvalt niet te kwantificeren. Verder zat Freya op het moment ze haar thesis moest schrijven, geïnterneerd in Zelzate. Dat staat zwart op wit in een verklaring van haar eigen moeder. Het belangrijkste argument is dat die thesis van A tot Z een aanklacht is tegen de Morgen, terwijl ze uit een socialistisch nest komt, die doet dat niet, uit eigen beweging kan het niet dat dat haar overtuiging is.”

Blijkbaar zit er toch een dubbele bodem aan de satirische tirade gericht op Freya. Volgens Professor Neels voert Meulenaere eerst contradictorisch genoeg aan dat men niks moet geloven van wat hij schrijft omdat het zuivere satire is, maar als later blijkt dat Meulenaere rotsvast overtuigd is van de waarheid evolueren we van een welles-nietes spelletje naar een ‘fatwa of vendetta’. “Meulenaere begint met satire, maar hij houdt het niet vol. Ofwel steek je satirischgewijs met iemand de draak en bedek je het vervolgens met de mantel der satire, ofwel ga je hard knokken dat wat je schrijft onderbouwd is met factueel goed controleerbare elementen. Maar je verbergen achter satire als je merkt dat je bewijslast te zwak blijkt te zijn, is ondermaats.” Naar Neels’ mening zal de jurist dan ook dwars doorheen deze dubbelzinnigheid kijken. Toch vreest de columnist de dag des oordeels op zijn minst en blakert van overtuiging dat beschuldigingen als laster dode letter zullen blijven aangezien de vrijheid van meningsuiting het volgens zijn redenering zal halen van de persoonlijke belangen van Van Den Bossche. “Ze proberen mij aan te vallen op dingen die ik nooit beweerd heb, ik heb enkel geïnsinueerd en dat is iets volledig anders. Voor zover ik weet werden alle columnisten steeds vrijgesproken als ze in een proces verwikkeld waren. Op één na, Herman Brusselmans  tegen An De Meulemeester met zijn boek ‘Uitgeverij Guggenheimer’, maar het is toch het recht van iemand om dingen te zeggen zoals ”jij hebt puitenogen”. Het recht om te beledigen bestaat, ongeacht of het dan goede smaak is of niet.“

Als zijn insinuaties bij de lezer een soort verboden ‘aha- erlebnis’ hebben opgewekt dan is het voor Meulenaere veeleer de lezer die een gebrek aan pragmatisch inzicht verweten moet worden dan de schrijver. Neels, die meent dat er een risicozone op de grens van de satire werd opgezocht heeft hier zijn eigen mening over: “wie op de grens gaat balanceren van een afgrond riskeert toch ook wel een voet over het ravijn te plaatsen.”

NELE VAN BOGAERT